Znany dla wieku starszego termin demencja określa zbiorczo choroby, które wpływają negatywnie na pracę mózgu. Schorzenia wraz z wiekiem powodują pogorszenie się pamięci i zdolność myślenia. To znacznie utrudnia samodzielne funkcjonowanie, a najbardziej narażeni są seniorzy po 65. roku życia.
Warto wiedzieć, jakie są objawy demencji. Wczesne rozpoznanie ich pozwala na postawienie diagnozy i szybkie wdrożenie leczenia, które może złagodzić postęp choroby. Poznaj podstawowe informacje o demencji i dowiedz się, jak wychwycić poszczególne objawy, by poprawić komfort życia seniora.
Demencja i jej formy
Mimo, iż dla wieku senioralnego typowe są choroby przewlekłe, to objawy demencji przekraczają standardowe dolegliwości starzenia się. Dlatego tak istotne jest wiedzieć o chorobie nieco więcej – np., jakie są jej rodzaje?
Choroba Alzheimera
Najczęściej występująca forma demencji. Możemy ją rozpoznać poprzez:
- stopniowe zaniki pamięci,
- większe problemy orientacyjne w przestrzeni i czasie,
- wahania nastroju,
- trudności z wysłowieniem się,
- problemy z czynnościami dnia codziennego (np. z gotowaniem czy ubraniem się).
Demencja naczyniowa
Jest to wynik uszkodzenia naczyń krwionośnych w mózgu. Często pojawia się po przebytym udarze. Odmiana ta również cechuje się stopniowym lub nagłym pogorszeniu funkcji poznawczych, takich jak:
- logiczne myślenie,
- utrzymanie uwagi,
- kontrola zachowania,
- chodzenie,
- utrzymanie równowagi,
- mowa.
Demencja czołowo-skroniowa (FTD)
Ten rodzaj demencji pojawia się przez zanik komórek w płatach czołowych i skroniowych. W tym przypadku, dużym zmianom ulega zachowanie i osobowość. Seniorzy mogą także wykazywać:
- apatię,
- impulsywność,
- nietypowe zachowania między ludźmi,
- brak kontroli nad zachowaniem.
Demencja skroniowo-naczyniowa często wiąże się z trudnością ze złożeniem zdań, zrozumieniem wypowiedzi i nazywaniem przedmiotów czy sytuacji.
Jak rozpoznać wczesne objawy?
Które z nich mogą pomóc we wczesnym wykryciu demencji?
- Zaburzenia orientacji – trudności w odpowiednim rozpoznaniu dat i problemy z określeniem czasu, łatwe gubienie się w miejscach, które dobrze znamy.
- Rezygnacja z życia towarzyskiego i hobby – taka utrata zainteresowań może być wynikiem rozwijającej się choroby.
- Znaczne zmiany w osobowości – duże zmiany w nastroju, lęki, apatia czy drażliwość i wycofanie stanowią poważny sygnał alarmowy.
- Pogorszona pamięć – częste zapominanie o bieżących i przeszłych wydarzeniach, powtarzanie tych samych pytań.
- Problemy z mową – gdy towarzyszą nam trudności ze złożeniem zdań i zapominamy nazwy przedmiotów, których używamy na co dzień.
- Reorganizacja i kłopoty z rozwiązywaniem problemów – trudności z planowaniem dnia i z prostymi czynnościami koniecznymi (np. wypełnienie dokumentów, zapłacenie rachunków).
Zapamiętaj te objawy – jeden z nich nie musi oznaczać demencji, ale jeśli zauważasz u siebie/u bliskiej osoby więcej niepokojących symptomów – zgłoś się po pomoc.
Dodatkowe objawy
Pamiętaj, że demencja może postępować niewykryta. Warto więc znać objawy bardziej zaawansowane, które wraz z rozwojem choroby stają się odczuwalne.
- Problemy z pamięcią i koncentracją pogłębiają się.
- Komunikacja z otoczeniem jest jeszcze bardziej utrudniona.
- Senior coraz częściej zapomina gdzie jest i nie potrafi określić pory dnia czy godziny.
- Znaczne zmiany w codziennym zachowaniu (może pojawić się nawet agresja i omamy).
- Coraz gorsze radzenie sobie z podstawowymi czynnościami – ubieraniem się i higieną.
Jakie są czynniki ryzyka?
Kto ma większe predyspozycje do zachorowania na demencję?
- Seniorzy po 65. roku życia.
- Chorujący na współistniejące choroby przewlekłe.
- Osoby obciążone genetycznie, u których w rodzinie występuje choroba Alzheimera.
- Niezdrowy tryb życia z niewłaściwą dietą, brakiem ruchu i nałogami.
Kiedy udać się do lekarza?
Seniorzy częściej odwiedzają placówki medyczne, dlatego i w takim przypadku nie wolno lekceważyć żadnych objawów. Wyżej wymienione objawy demencji wymagają pilnej konsultacji z lekarzem internistą i neurologiem.
Istotne jest przeprowadzenie badań takich jak rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, testy pamięci i badania laboratoryjne.
Warto mieć rękę na pulsie nawet w przypadku, gdy towarzyszy nam jeden objaw. Spowolnienie rozwoju demencji pomaga poprawić komfort życia.
Wsparcie dla osoby z demencją
Choroba Alzheimera i inne odmiany demencji sprawiają, że osoba starsza staje się coraz mniej samodzielna. Warto więc wspierać ją w codzienności – ważne są cierpliwość i wsparcie emocjonalne.
Członkowie rodziny lub opiekunowie powinni pomagać w utrzymaniu rutyny dnia, stałych pór posiłków czy aktywności fizycznej, spacerów, hobby i snu. Istotna jest także przestrzeń w domu: oświetlenie schodów, niezmienne ustawienie przedmiotów i mebli oraz schowanie ostrych i niebezpiecznych przedmiotów.
