Powszechna cyfryzacja ochrony zdrowia ułatwia pacjentom, w tym również osobom starszym – coraz sprawniej i częściejporuszającym się po wirtualnej rzeczywistości – korzystanie z usług medycznych. Obejmuje ona różne aspekty, takie jak telekonsultacje, elektroniczne recepty czy dostęp do wyników badań oraz dokumentacji medycznej online.
Telemedycyna – co to jest?
Telemedycyna to forma świadczenia usług zdrowotnych na odległość, przy wykorzystaniu nowoczesnych technologii. Dzięki niej pacjenci mogą sprawdzać i udostępniać w łatwy sposób swoją dokumentację pracownikom medycznym, skonsultować się z lekarzem bez wychodzenia z domu za pomocą teleporad lub być kontrolowani na odległość poprzez np. system ciągłego monitorowania glikemii (CGM) stosowany w cukrzycy.
Telemedycyna jest szczególnie pomocna dla ludzi podeszłym wieku, które mogą mieć trudności z poruszaniem się, dojazdem do placówek medycznych czy potencjalnym narażeniem na różne patogeny podczas oczekiwania na wizytę w poczekalni placówek ochrony zdrowia.
W szczególności użyteczna jest możliwość wystawiania recept w formie elektronicznej i przesyłanie ich kodów na odległość.
Należy jednak zwrócić uwagę na zagrożenia płynące z takich rozwiązań. Żeby ich uniknąć, należy racjonalnie dobierać formę porady do aktualnej sytuacji zdrowotnej.
Teleporady i wizyty receptowe
Teleporady i wizyty receptowe w przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) doskonale nadają się w sytuacjach takich jak prośba o skierowanie na badania kontrolne czy profilaktyczne lub omówienie ich wyników, dopytanie o ogólne kwestie związane ze zdrowiem czy przyjmowanymi lekami, przedłużenie recept lub zleceń na wcześniej zalecone leki stałe lub wyroby medyczne, których stosowanie ma uzasadnienie w dostępnej lekarzowi dokumentacji medycznej.
Nie należy natomiast umawiać teleporady w przypadku, gdy występują u nas nowe lub wcześniej obecne, ale nasilające się dolegliwości, w szczególności jeśli mają one związek z rozpoznanymi u nas chorobami przewlekłymi lub podejrzeniem choroby nowotworowej. Nawet z pozoru błaho wyglądająca i przebiegająca według pacjenta infekcja górnych dróg oddechowych lub dróg moczowych u pacjenta schorowanego, w podeszłym wieku, może skończyć się ciężkimi powikłaniami w postaci zapalenia płuc bądź nerek, dlatego w takich przypadkach również należy umawiać się na wizyty stacjonarne.
W razie korzystania z tzw. wizyt receptowych, czyli zgłaszania do rejestracji przychodni prośby o kontynuacje leków stosowanych na stałe, nie należy prosić o przepisanie leków, które wcześniej nie były zalecone i stosowane, co niestety zdarza się wśród pacjentów dość często. W przypadku gdy stosowanie danego leku zalecił lekarz spoza Twojej przychodni np. lekarz w poradni specjalistycznej lub na wizycie prywatnej, należy wcześniej donieść właściwą dla tego faktu dokumentację medyczną.
Niewłaściwa jest również sytuacja, w której przez zbyt długi okres czasu pacjent z chorobą przewlekłą ma przepisywane leki stałe na wizytach receptowych, bez wizyt osobistych oraz wykonywania regularnych badań kontrolnych, takich jak ocena funkcji nerek czy stężenia elektrolitów. Nawet jeśli taka choroba jest dobrze kontrolowana, nie ma żadnych dolegliwości lub ich zaostrzeń, a stosowane leki nie powodują działań niepożądanych, mimo wszystko należy zgłaszać się na regularne wizyty i badania kontrolne w odstępach zaleconych przez lekarza.
Elektroniczna dokumentacja medyczna (EDM) oraz Internetowe Konto Pacjenta (IKP)
Elektroniczna dokumentacja medyczna (EDM) to dokumenty, które powstają i są przesyłane do ogólnopolskiego systemu e-zdrowie (P1) gdy korzystasz z opieki zdrowotnej, zarówno publicznej, jak i prywatnej. Są to wszelkie odbyte konsultacje, postawione rozpoznania, przepisane i wykupione leki na receptę, wyniki badań, karty wypisowe z hospitalizacji i inne tak zwane zdarzenia medyczne.
Internetowe Konto Pacjenta (IKP) to narzędzie, które ma ułatwić pacjentowi korzystanie z usług medycznych i gromadzić informacje medyczne o naszym stanie zdrowia w jednym miejscu. Konto na IKP jest zakładane automatycznie w przypadku posiadania numeru PESEL. Żeby z niego skorzystać, wystarczy się zalogować.
Więcej informacji o EDM oraz IKP znajdziesz na stronach rządowych poświęconych tym zagadnieniom:
- Elektroniczna Dokumentacja Medyczna
- Internetowe Konto Pacjenta – pytania i odpowiedzi
- skorzystaj z Internetowego Konta Pacjenta
Problemy?
Pomimo powszechnego stosowania elektronicznej dokumentacji medycznej i obowiązku raportowania danych medycznych do ogólnopolskiego systemu e-zdrowie (P1) przez podmioty lecznicze, nadal istnieje powszechny problem łatwego dostępu do elektronicznej dokumentacji pacjenta przez lekarzy udzielających świadczeń zdrowotnych innych niż te w ramach Podstawowej Opieki Zdrowotnej – tutaj sprawa jest nieco prostsza i działa to trochę sprawniej, ale nadal nie idealnie.
Sprowadza się to do tego, że lekarz opiekujący się pacjentem w szpitalu, placówce Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej bądź w ramach Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej, mimo że w teorii powinien mieć możliwość szybkiego sprawdzenia elektronicznej dokumentacji medycznej pacjenta – za jego zgodą, w praktyce często nie ma realnej możliwości zrobienia tego w relatywnie krótki i prosty sposób. Jest to spowodowane problemami technicznymi – zazwyczaj przez nieodpowiednio przystosowane do tego oprogramowania w podmiotach leczniczych, które zwykle prawidłowo raportują dane do systemu, ale gorzej radzą sobie z ich ściąganiem i odczytywaniem oraz prawnymi, związanymi z utrudnionymi procedurami udzielania zgody pacjenta na dostęp do jego elektronicznych danych medycznych.
Miejmy nadzieję, że w niedalekiej przyszłości sytuacja poprawi się i każdy lekarz będzie miał łatwy i szybki dostęp do pełnej dokumentacji medycznej swojego pacjenta, ponieważ poprawia to efektywność i bezpieczeństwo prowadzonego leczenia. Natomiast póki co sugeruje, żeby na wizyty lekarskie czy pobyty w szpitalu nadal zabierać ze sobą swoją papierową dokumentację medyczną.
Autor: lek. Mikołaj Wilczek
