Osoby niesamodzielne, w zależności od stopnia niepełnosprawności, okresu życia w którym niepełnosprawność wystąpiła, sytuacji życiowej i dochodowej, mogą w Polsce korzystać z różnorodnych świadczeń i form wsparcia. Poniżej omówię najważniejsze z nich dotyczące osób starszych, niesamodzielnych, uwzględniając aktualne przepisy prawa obowiązujące w 2024 roku.
Świadczenia finansowe
1. Świadczenie wspierające
Od stycznia 2024 roku stopniowo wprowadzane jest nowe świadczenie wspierające dla osób z niepełnosprawnościami. Jego celem jest bezpośrednie wsparcie finansowe osoby z niepełnosprawnością, niezależnie od wieku. Świadczenie to przysługuje na podstawie oceny poziomu potrzeby wsparcia, który ocenia się w skali od 0 do 100 punktów. Można łączyć je z pobieraniem emerytury lub renty socjalnej.
Czytaj więcej: https://www.gov.pl/web/rodzina/swiadczenie-wspierajace–krok-po-kroku
2. Zasiłek pielęgnacyjny
Przeznaczony dla osób z niepełnosprawnościami wymagających pomocy w codziennym funkcjonowaniu oraz dla osób, które ukończyły 75. rok życia. Nie przysługuje jeśli masz prawo do dodatku pielęgnacyjnego z ZUS.
Czytaj więcej: https://www.gov.pl/web/rodzina/zasilek-pielegnacyjny
3. Dodatek pielęgnacyjny
Przysługuje osobom, które są całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub osobom, które osiągnęły wiek 75 lat i mają przyznane prawo do emerytury lub renty.
Czytaj więcej: https://www.zus.pl/swiadczenia/dodatki-do-swiadczen-emerytalno-rentowych/dodatek-pielegnacyjny
4. Ulga rehabilitacyjna
Ulga rehabilitacyjna to forma ulgi podatkowej, która pozwala osobie z orzeczoną niepełnosprawnością (lub opiekunowi takiej osoby) na odliczenie wydatków związanych z rehabilitacją i leczeniem.
Czytaj więcej: https://www.podatki.gov.pl/pit/ulgi-odliczenia-i-zwolnienia/ulga-rehabilitacyjna/
Opieka długoterminowa
Opieka długoterminowa polega na zapewnieniu wsparcia osobą wymagających stałej pomocy z powodu przewlekłych chorób, niepełnosprawności lub starości. W Polsce istnieją różne formy opieki długoterminowej, które można podzielić na świadczenia finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) oraz inne publiczne formy pomocy. Każda z tych form ma swoje specyficzne zasady dostępu i kryteria, które zależą od stanu zdrowia, dochodów oraz miejsca zamieszkania pacjenta.
1. Opieka długoterminowa finansowana przez NFZ
Zakłady Opiekuńczo-Lecznicze (ZOL) oraz Zakłady Pielęgnacyjno-Opiekuńcze (ZPO)
Oferują całodobową opiekę pacjentom, którzy nie wymagają intensywnej hospitalizacji, lecz potrzebują stałej pomocy ze względu na stan zdrowia. Opieka obejmuje osoby przewlekle chore, z niepełnosprawnościami lub takie, które przeszły poważne zabiegi medyczne czy operacje. Pobyt w takich placówkach jest zazwyczaj dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta, a jego długość zależy od oceny kondycji zdrowotnej, w tym oceny w skali Barthel, która mierzy stopień samodzielności pacjenta.
Czytaj więcej: https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/co-musisz-wiedziec-o-zol-i-zpo
Pielęgniarska opieka długoterminowa w domu pacjenta
Jest przeznaczona dla osób, które potrzebują stałej i regularnej pomocy pielęgniarskiej, ale mogą pozostać we własnym domu. Obejmuje ona regularne wizyty pielęgniarki w domu pacjenta, które mogą obejmować m.in. zmiany opatrunków, podawanie leków, czy monitorowanie stanu zdrowia.
Czytaj więcej: https://pacjent.gov.pl/archiwum/2021/pielegniarska-domowa-opieka-dlugoterminowa
Opieka paliatywna
Ma na celu poprawę jakości życia pacjentów cierpiących na określone choroby terminalne i przewlekłe. Najczęściej dotyczy pacjentów w końcowym, rozsianym stadium nowotworu złośliwego, ale obejmuje także niektóre inne, nienowotworowe choroby. Może mieć formę stacjonarną lub domową. Jej głównym celem jest łagodzenie bólu i innych dolegliwości związanych z chorobą, zapewniając wsparcie zarówno pacjentowi, jak i jego rodzinie.
Czytaj więcej: https://pacjent.gov.pl/archiwum/2021/opieka-paliatywno-hospicyjna
Czytaj więcej: https://www.nfz-opole.pl/dla-pacjenta/opieka-paliatywna-i-hospicyjna/
2.Inne publiczne formy opieki długoterminowej
Osoby starsze i niesamodzielne, które mają niskie dochody, mogą liczyć na pomoc ze strony Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej (MOPS). W ramach tych usług, gminy oferują szereg programów wsparcia, które obejmują zarówno pomoc opiekuńczą jak i wsparcie finansowe.
Czytaj więcej: https://pacjent.gov.pl/jak-zyc-z-choroba/pomoc-spoleczna-dla-osob-dlugotrwale-lub-ciezko-chorych
Czytaj więcej: https://www.gov.pl/web/rodzina/formy-udzielanej-pomocy
Domy pomocy społecznej (DPS)
Przeznaczone dla osób starszych, chorych i niesamodzielnych, które nie mogą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Oferują całodobową opiekę socjalną i pielęgnację, ale w przeciwieństwie do ZOL i ZPO – nie zapewniają bezpośrednio opieki medycznej.Koszty usług w DPS są uzależnione od dochodu osoby korzystającej z usług, z możliwością częściowego dofinansowania przez samorząd.
Czytaj więcej: https://www.gov.pl/web/rodzina/dom-pomocy-spolecznej
3.Niepubliczne formy opieki długoterminowej
Jest alternatywą dla usług publicznych, takich jak te finansowane przez NFZ lub samorządy lokalne. Prywatne firmy oferują szeroki zakres usług – stacjonarne domy opieki, opiekę domową lub nawet paliatywną. Cechują się lepszą dostępnością wolnych miejsc i zazwyczaj wyższym standardem, co jednak wiąże się zwykle z wysokimi kosztami.
Autor tekstu: lek. Mikołaj Wilczek
