Kiedy można ponownie przeliczyć świadczenie emerytalne?

W Polsce mamy ponad 8 milionów emerytów i rencistów. Wielu z nich zastanawia się, kiedy można ponownie przeliczyć emeryturę, aby świadczenie było wyższe. Podpowiadamy, kto może zwiększyć swoje świadczenie i jaki wniosek należy złożyć.

Stan obecny

Zgodnie z aktualnym projektem ustawy, proces ponownego przeliczania tzw. emerytur czerwcowych ma ruszyć 1 stycznia 2026 roku. Pierwsze wypłaty wynikające z nowych zasad są planowane na kwiecień 2026. Ponieważ jednak wcześniejsze wersje ustawy przewidywały wejście przepisów w życie już w lipcu 2025 roku, rząd zamierza utrzymać tę datę jako punkt odniesienia. W związku z tym ZUS w kwietniu 2026 wypłaci również wyrównania za okres od lipca 2025 do marca 2026.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych umożliwia ponowne przeliczenie emerytury w konkretnych przypadkach. Będzie to:

• sytuacja, w której osoba, która przy składaniu wniosku o przyznanie świadczenia nie dysponowała wszystkimi dokumentami za okresy ubezpieczenia, które ZUS może uwzględnić przy obliczaniu świadczenia,
• sytuacja osób, które przeszły na emeryturę w czerwcu w latach 2009–2019,
• sytuacja, w której obecnie dana osoba może udokumentować zarobki za lata przed przejściem na emeryturę lub zarobki, jakie uzyskiwał po przyznaniu świadczenia,
• sytuacja, gdy osoba po przyznaniu świadczenia pracowała lub opłacała składki na ubezpieczenia społeczne.

Jeśli osoba ubiegająca się nie ma nowych dowodów, szczególnie dokumentów, które mogłyby mieć wpływ na wysokość emerytury, to złożenie wniosku o ponowne przeliczenie świadczenia jest bezzasadne.

W przypadku ponownego przeliczenia emerytury nie uwzględnia się niższej wysokości, a więc nawet jeśli według wyliczeń świadczenie powinno być niższe, a nie wyższe, nie zostanie obniżone.

Dlaczego jest taki problem z tzw. emeryturami czerwcowymi?

W wyniku reformy emerytalnej z 1999 roku wprowadzono nowy sposób obliczania wysokości emerytur dla osób urodzonych po 1948 roku. Zgodnie z tym mechanizmem, osoby przechodzące na emeryturę w czerwcu w latach 2009–2019 miały zazwyczaj niższe świadczenia niż te, które zakończyły aktywność zawodową w kwietniu lub maju tego samego roku. Przyczyną tej różnicy, jak wyjaśnia Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, był sposób waloryzacji składek i kapitału początkowego. W miesiącach wiosennych (kwiecień i maj) stosowano sumę wyższych wskaźników waloryzacji kwartalnej, natomiast w czerwcu – roczną waloryzację, która zwykle była mniej korzystna. Obliczenia te były dokonywane zgodnie z przepisami art. 25 i 26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z 17 grudnia 1998 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 z późn. zm.).

Kwestia tzw. „emerytur czerwcowych” została uregulowana ustawą z 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1621). Przepisy te zaczęły obowiązywać 18 września 2021 r. i mają zastosowanie do emerytur oraz rent rodzinnych przyznanych od czerwca 2021 r. wzwyż. Nowelizacja ta na stałe wprowadziła rozwiązanie, które tymczasowo obowiązywało już w 2020 roku. Jednak ustawa nie przewiduje możliwości ponownego przeliczenia emerytur dla osób, którym świadczenie zostało przyznane w czerwcu w latach wcześniejszych – od 2009 do 2019 roku. Przyjęto wówczas zasadę, że zmienione zasady waloryzacji składek i kapitału początkowego będą dotyczyć wyłącznie osób przechodzących na emeryturę od czerwca 2021 r., bez działania wstecznego dla wcześniejszych roczników.

Proponowane zmiany zakładają, że przy ustalaniu emerytury według nowych zasad w czerwcu (w latach 2009–2019), waloryzacja kapitału początkowego i składek zapisanych na koncie ubezpieczonego będzie przeprowadzana w taki sam sposób, jak w przypadku emerytur przyznawanych w maju tego samego roku – o ile takie rozwiązanie okaże się dla ubezpieczonego korzystniejsze.

Celem projektu ustawy jest uregulowanie zasad ustalania wysokości:

1. emerytur przyznanych w czerwcu w latach 2009–2019 na podstawie ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

2. rent rodzinnych należnych osobom uprawnionym po ubezpieczonych, którym emerytury zostały przyznane w czerwcu w latach 2009–2019,

3. rent rodzinnych przysługujących po osobach, które osiągnęły wiek emerytalny (60 lat kobiety, 65 lat mężczyźni), zmarły w czerwcu w latach 2009–2019 i nie miały jeszcze ustalonego prawa do emerytury.

Zgodnie z zapisami art. 1 i 2 projektu, ustawa obejmuje zarówno osoby uprawnione do renty rodzinnej, jak i tych, którym takie świadczenie już przyznano.

Jak złożyć wniosek?

1. Przygotuj dokumenty

Na początek warto zebrać wszystkie potrzebne dokumenty, które mogą wpłynąć na wysokość emerytury, czyli:

• zaświadczenia o zatrudnieniu,

• dokumenty potwierdzające wynagrodzenia (np. RMUA, PIT-y, zaświadczenia od pracodawców),

• ewentualnie inne okresy składkowe (np. urlop wychowawczy, działalność gospodarcza, służba wojskowa).

2. Wypełnij formularz ERPO

To oficjalny wniosek o przeliczenie emerytury. Można go:

• pobrać ze strony internetowej ZUS — wniosek,

• odebrać osobiście w oddziale ZUS,

• wypełnić elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE) ZUS.

W formularzu podajesz swoje dane, numer świadczenia oraz zaznaczasz, że wnosisz o przeliczenie emerytury – np. z powodu nowych dokumentów lub dalszego opłacania składek.

3. Złóż wniosek

Masz trzy opcje:

• osobiście – zanieś wniosek i dokumenty do najbliższego oddziału ZUS.

• pocztą – wyślij wszystko listem poleconym do ZUS.

• online – zaloguj się na swoje konto na PUE ZUS i złóż wniosek elektronicznie, dołączając skany dokumentów.

4. Czekaj na decyzję

ZUS ma 30 dni na rozpatrzenie wniosku – licząc od momentu, gdy wszystkie potrzebne informacje i dokumenty zostaną zebrane. O decyzji zostaniesz poinformowany listownie lub przez PUE.