Dlaczego to ważne?
Coraz więcej spraw załatwiamy w urzędach – od dowodu osobistego po sprawy
podatkowe. Dla osób starszych lub z niepełnosprawnościami wizyta w urzędzie może
być stresująca, jeśli budynek i obsługa nie są dostosowane. Na szczęście prawo w
Polsce i Unii Europejskiej wymaga, aby instytucje publiczne zapewniały dostępność.
To oznacza konkretne udogodnienia, z których możesz skorzystać.
Jakie udogodnienia są dostępne w urzędach?
Przede wszystkim urzędy powinny być przygotowane na różne potrzeby. Jeśli masz
trudności z poruszaniem się, możesz liczyć na podjazdy, windy i szerokie drzwi.
Coraz częściej w budynkach znajdują się toalety dostosowane do osób z
ograniczeniami ruchowymi – są one wymagane przepisami prawa jednak dla
starszych budynków, których modernizacja była wiele lat temu przepisy te mogły nie
dotyczyć, jednak wszystkie urzędy dążą do tego by toalety a przynajmniej jedna w
budynku była w pełni dostosowana. W przypadku osób słabowidzących lub
niewidomych ważne są oznaczenia w alfabecie Braille’a – jednak badania pokazują
iż młode osoby nie znają alfabetu Braille’a, gdyż obecna technologia i szkolnictwo
pozwala na jego zastąpienie technologią asystującą, kontrastowe tablice
informacyjne i ścieżki prowadzące. Osoby niesłyszące mogą korzystać z pętli
indukcyjnych oraz tłumacza języka migowego – w wielu urzędach można go zamówić
wcześniej przez Internet.
Obsługa w urzędzie – co możesz oczekiwać?
Jeśli masz trudności w komunikacji, urzędnik powinien mówić prostym językiem i
cierpliwie tłumaczyć procedury. Masz prawo poprosić o wydłużony czas obsługi lub o
pomoc w wypełnieniu dokumentów. Wiele urzędów oferuje możliwość załatwienia
sprawy w specjalnym pokoju obsługi klienta, gdzie jest ciszej i łatwiej się porozumieć.
Możesz też zgłosić wcześniej swoje potrzeby – np. przez telefon lub formularz online
– aby urząd przygotował się na Twoją wizytę. Pamiętaj tylko zgłaszając potrzebę
dostępności przy danej wizycie masz prawo przy jej nieotrzymaniu na procedurę
zgłoszenia braku jej zapewnienia. Nie każdy urząd dysponuje np. tłumaczem języka
migowego na etacie lub odpowiednią ilością asystentów wsparcia.
Dostępność cyfrowa – alternatywa dla wizyty
Jeżeli wolisz uniknąć wizyty w urzędzie, coraz więcej spraw można załatwić online.
Strony urzędów powinny być zgodne ze standardem WCAG, co oznacza możliwość
powiększenia tekstu, obsługi klawiaturą, czytania treści przez programy głosowe.
Jeśli masz problem z korzystaniem z internetu, możesz poprosić o pomoc w punkcie
obsługi lub skorzystać z infolinii. Portal gov.pl jak i aplikacja mObywatel cały czas
zwiększają ilość usług które nie wymagają wizyty osobistej w urzędzie. Platforma
ZUS również zapewnia wizytę online w urzędzie np. przez wideo rozmowę.
Jak zgłosić brak dostępności?
Jeśli urząd nie zapewnia odpowiednich warunków, masz prawo złożyć skargę. W
Polsce obowiązuje ustawa o dostępności cyfrowej i architektonicznej, która nakłada
na instytucje publiczne obowiązek dostosowania usług. Skargę można złożyć
bezpośrednio w urzędzie lub przez stronę Ministerstwa Funduszy i Polityki
Regionalnej. Ostateczną instancją po wyczerpaniu ścieżki skargi możesz ją złożyć do
prezesa PFRON.
Dlaczego warto korzystać z tych praw?
Dostępność to nie przywilej, ale prawo. Dzięki niej wizyta w urzędzie może być
spokojna i bezpieczna. Wystarczy wcześniej poinformować urząd o swoich
potrzebach i sprawdzić, jakie udogodnienia oferuje. Coraz więcej instytucji
wprowadza nowoczesne rozwiązania, aby każdy mógł załatwić swoje sprawy bez
barier. Jako obywatel posiadasz równe szanse oraz możliwości do traktowania Cię z
szacunkiem i w sposób dla Ciebie zrozumiały i przyjazny.
