Każdy z nas bywa czasem roztargniony – zapomina, gdzie są klucze do domu lub myli ważne daty. Wraz z wiekiem takie sytuacje mogą zdarzać się częściej, ponieważ starzeje się nasze ciało, w tym także mózg, który odpowiada za sprawne funkcjonowanie w codziennym życiu. Czasem jednak objawy te przestają być normą.
Czym jest demencja?
Demencja to złożona grupa zaburzeń wpływających na zdolności poznawcze, emocjonalne i społeczne. Co istotne, demencja nie jest naturalną częścią procesu starzenia się; jest raczej wynikiem chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera, demencja naczyniowa czy czołowo-skroniowa. Wczesna diagnoza tych chorób jest kluczowa, ponieważ może pomóc w spowolnieniu ich postępu i poprawie jakości życia pacjenta oraz jego bliskich.
Kiedy więc powinniśmy być czujni? Jak odróżnić normalne problemy z pamięcią od objawów demencji?
- Chowanie przedmiotów w dziwnych miejscach.
Nie tylko zapominamy, gdzie szybko odłożyliśmy klucze lub telefon, ale znajdujemy je po czasie w nietypowych miejscach, np. w lodówce czy w koszu na pranie.
- Problemy językowe
Każdy z nas czasem zapomina, jak nazywa się aktor czy dawno niewidziana sąsiadka. Jeśli jednak zaczynamy mylić imiona najbliższych osób lub zastępować codzienne słowa innymi, niezwiązanymi z kontekstem (np. nazywamy kubek – ,,kloszem”), może to być sygnał ostrzegawczy. W demencji pojawiają się także trudności w wyrażaniu myśli i częste gubienie wątków w rozmowie.
- Problemy z orientacją w czasie
Osoby na emeryturze mogą czasem zastanawiać się chwilę, jaki jest dzień tygodnia. Jeśli jednak trudno przypomnieć sobie aktualny miesiąc, porę dnia lub porę roku, warto się temu bliżej przyjrzeć.
- Problemy z orientacją w miejscu
Nie musimy zapamiętywać drogi w nowym miejscu czy podczas spaceru w lesie. Problematyczne staje się natomiast zgubienie się w drodze do domu z dobrze znanego miejsca.
- Zapominanie o ostatnich wydarzeniach
Zwróć uwagę, jeśli zapominasz, co wydarzyło się niedawno, np. kilkukrotnie próbujesz wziąć te same leki lub bliscy zwracają uwagę, że opowiadasz kilka razy tę samą historię. W demencji takie problemy są nasilone i trwają dłużej, utrudniając codzienne funkcjonowanie.
- Widoczne zmiany w osobowości
Demencja może wpływać na zachowanie, nastrój i sposób reagowania. Jeśli stajesz się drażliwy, apatyczny, wycofany lub impulsywny bez wyraźnego powodu, warto to zbadać.
- Problemy z rutynowymi obowiązkami
Jeśli od lat gotujesz rosół, a ostatnio nie pamiętasz przepisu, może to być jeden z objawów demencji. Wczesne oznaki to trudności w organizacji i planowaniu czynności, które wcześniej były łatwe.
- Problemy z uwagą i koncentracją
Nie potrafisz skupić się na filmie, a twoje myśli uciekają, przez co nie pamiętasz fabuły? Trudności sprawiają ci rozmowy, czytanie książek i rozwiązywanie krzyżówek – to kolejny możliwy sygnał.
- Trudności w ocenie sytuacji i podejmowaniu decyzji.
Demencja może zaburzać zdolność podejmowania decyzji. Osoba, która wcześniej logicznie oceniała sytuacje, teraz może mieć z tym trudność, np. zaniedbując obowiązki, nieodpowiednio się ubierając lub zapominając o sprawach, które dawniej były priorytetowe.
Co robić w takiej sytuacji?
Jeśli któreś z tych punktów wydają ci się znajome, skonsultuj swoje obawy z lekarzem pierwszego kontaktu, który skieruje cię do specjalisty, takiego jak psychiatra, psycholog czy neurolog. Wykonają oni odpowiednie testy, aby potwierdzić lub wykluczyć diagnozę. Warto pamiętać, że podobne objawy mogą wynikać także z innych przyczyn, np. stresu, zmęczenia czy chorób somatycznych. Nigdy nie bagatelizuj swoich trudności. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie kroki mogą mieć ogromny wpływ na przebieg choroby i twoją codzienność.
Pamiętajmy, że nasza sprawność wynika w dużej mierze z tego, jak całościowo dbamy o organizm — jaką stosujemy dietę, czy uprawiamy aktywność fizyczną, a także jak dbamy o pamięć. O tym, jak utrzymywać sprawność umysłu przeczytasz tutaj: Jak zadbać o swoją pamięć w codziennym życiu?
